Gần NỬA TỈ sinh vật b.ị th.iêu rụi, 1/3 số gấu koala ch.ế.t ch.áy: Úc đang trải qua trận ch.áy rừng “đại th.ảm h.ọa” thực sự mà chưa nhìn thấy lối th.oát

Từng thị trấn b.ị san phẳng khi lửa tràn qua bụi rậm, tiến đến cao t.ốc, vươn cả lên cá.c đỉnh núi cao. Tại New South Wales – một trong những b.ang đô.ng dân nhất Australia, ng.ười dân h.oảng l.oạn ch.ạy tr.ốn trên những c.on đường tắc nghẽn vì xe cộ kh.ô.ng thể d.i ch.uyển.
“ch.áy rừng ở Úc” – cụm từ nh.ận được sự chú ý của toàn thế giới trong thời gian gần đây. Thậm chí có thể nói đó là một đại th.ảm h.ọa thực sự, khi cá.c v.ụ ch.áy đang lan rộng ở quy mô chưa từng thấy trong suốt nhiều thập kỷ qua, g.ây ra những h.ậu qu.ả thực sự ngh.iêm trọng.
Kể từ thá.ng 9/2019, có ít nhất 20 ng.ười đã ch.ế.t vì ch.áy rừng tại Úc, cùng hơn 1.500 ngôi nhà b.ị th.iêu rụi. Đầu năm 2020, có thêm 28 ng.ười n.ữa được x.á.c nh.ận đang m.ất t.ích khi đ.ám ch.áy chạm đến khu vực phía đô.ng b.ang Victoria. ch.áy rừng diễn ra dày đặc, lửa ng.ùn ng.ụt b.ốc lên mà kh.ô.ng có d.ấu h.iệu ch.ấm d.ứt, còn nhà chức trá.ch thì liên tục kêu gọi ng.ười dân đi sơ tá.n kèm lời c.ảnh b.áo kh.ẩn c.ấp trên toàn quốc.

Một ngôi nhà đang ch.áy tại hồ c.onjola (Úc) ngày 31/12
ch.áy rừng tạo ra một c.ơn Kh.ủng hoảng toàn diện trên cá.c phương tiện truyền th.ô.ng. Từng thị trấn b.ị san phẳng khi lửa tràn qua bụi rậm, tiến đến cao t.ốc, vươn cả lên cá.c đỉnh núi cao. Tại New South Wales – một trong những b.ang đô.ng dân nhất Australia, ng.ười dân h.oảng l.oạn ch.ạy tr.ốn trên những c.on đường tắc nghẽn vì xe cộ kh.ô.ng thể d.i ch.uyển. Còn ở cá.c thành phố lớn như Sydney và Melbourne, kh.ói đen dày đặc phủ kín b.ầu trời, kh.iến chỉ số chất lượng kh.ô.ng khí có lúc cao gấp 20 lần so với mức “đ.ộc h.ại” th.ô.ng thường.

kh.ói và tro bụi tràn ng.ập cá.c thành phố
Nước Úc đang phải trải qua những ngày thá.ng u ám nhất, nhưng lý do là vì đâu, liệu có l.iên qu.an gì đến câu chuyện biến đổi khí hậu được nhắc đến rất nhiều trong thập kỷ vừa qua?
Căn nguyên của v.ụ ch.áy là từ đâu?
Đây thực sự là một câu hỏi kh.ó trả lời. Nước Úc và châu Úc nói chung vốn cũng kh.ô.ng mấy xa lạ với những v.ụ ch.áy rừng – chính x.á.c hơn là ch.áy tại cá.c đồng cỏ. Đây thậm chí là một yếu t.ố khá quan trọng, vì những đ.ám ch.áy ấy làm tăng độ màu mỡ cho đất đai, miễn là chúng nằm trong tầm k.iểm s.oát.
Thổ dân bản địa của Úc đã trải qua hàng vạn năm chung s.ống c.ùng những đ.ám ch.áy, và họ thừa hiểu nó quan trọng thế nào đối với hệ sinh thái. Nhưng lần này, những đ.ám ch.áy ấy đang vượt qua mọi giới hạn, với một quy mô lớn chưa từng thấy suốt nhiều thập kỷ qua.

Ảnh ch.áy tại Úc chụp từ vệ tinh ngày 31/12
Lửa có thể b.ùng ph.át vì nhiều ng.uyên nh.ân. Hầu hết cá.c Tr.ường hợp là vì yếu t.ố tự nhiên, như sấm sét đ.á.nh vào cỏ khô vào những ngày hạn há.n. ng.ọn l.ửa lúc xuất hiện chỉ nhỏ thôi, nhưng khi kết hợp với thời tiết khô cằn, ít mưa cùng những c.ơn gi.ó h.ung d.ữ quen thuộc của Úc sẽ trở nên cực kỳ kinh Kh.ủng. Chẳng hạn như cuối thá.ng 12 vừa qua, sấm sét đã tạo ra một ng.ọn l.ửa ở phía đô.ng Victoria, và r.ồi chỉ trong vòng 5h đồng hồ đã lan rộng hơn 20km.
Trong những ngày hạn há.n, chỉ một điếu thuốc bất cẩn cũng có thể g.ây ra th.ảm h.ọa. Thá.ng 11/2019, cục c.ứu h.ỏa b.ang New South Wales đã tiến hành b.ắt gi.ữ một th.anh n.iên 19 t.uổi, cáo b.uộc anh với 7 t.ội d.anh l.iên qu.an đến ch.áy rừng.
b.ầu trời rực lửa tại cá.c thành phố của Úc
Biến đổi khí hậu – ng.uyên nh.ân kh.iến ch.áy rừng ngày càng ngh.iêm trọng
Bản thân khí nhà kính kh.ô.ng thể tự g.ây h.ỏa h.oạn. ch.áy rừng cũng kh.ô.ng x.ảy r.a chỉ vì khí hậu thay đổi. Tuy nhiên, hệ quả từ ch.áy rừng l.ại trở nên kinh Kh.ủng hơn nếu nhiệt độ Trái đất tăng lên.
Theo Hiệp hội khí hậu – một t.ổ ch.ức đ.ộc lập tại Úc, ch.áy rừng tại quốc gia này đang tỏ ra ng.uy h.iểm hơn so với trước kia, khi thời gian ch.áy dài hơn, đất đai trở nên khô cằn, nứt nẻ, cùng những đợt s.ốc nhiệt kỷ lục. Và biến đổi khí hậu được cho là ng.uyên nh.ân chính đứng sau c.ơn Kh.ủng hoảng mà nước Úc đang phải đối mặt.

Trên thực tế, năm 2019 là một năm nóng kỷ lục tại Úc, với nền nhiệt trung bình cao hơn tới 1,5 độ C. Nhiệt độ tăng sẽ kh.iến ng.uy c.ơ ch.áy rừng tăng cao, th.ể h.iện qua v.ụ ch.áy rừng được đ.á.nh giá là “vô tiền khoá.ng hậu” suốt nhiều thập kỷ.
Hệ quả từ v.ụ ch.áy cũng tạo ra một vòng luẩn quẩn đầy đau khổ cho Trái đất. Giống như sự kiện ch.áy rừng kỷ lục tại Amazon, ch.áy tại Úc cũng đẩy một lượng lớn khí nhà kính – cụ thể là CO2 và CO – vào khí quyển, giá.n tiếp kh.iến nhiệt độ Trái đất t.iếp t.ục nóng lên. Chỉ trong vòng 3 thá.ng cuối năm 2019, những v.ụ ch.áy tại Úc đã giải ph.óng ít nhất 350 triệu tấn CO2. Và theo đ.á.nh giá từ cá.c chuyên gia, chúng ta sẽ cần cả trăm năm n.ữa mới có thể hấp thụ l.ại số lượng khí nhà kính đã thải ra.
th.ảm h.ọa quá lớn, cho cả c.on ng.ười lẫn môi Tr.ường
Ở thời điểm hiện tại thì gần như mọi t.iểu b.ang của Úc đều có ch.áy, nhưng kinh Kh.ủng nhất là New South Wales và Victoria, với tổng cộng 6 triệu hecta đất b.ị th.iêu rụi. Để so sá.nh, nó thấp hơn một chút so với v.ụ ch.áy kỷ lục tại Amazon năm 2019 (hơn 7 triệu ha), nhưng nhiều hơn gấp 60 lần so với v.ụ ch.áy kinh Kh.ủng từng kh.iến toàn California rối loạn vào năm 2018 (chỉ khoảng 100.000 ha).
Đám ch.áy kinh Kh.ủng kh.iến cả thành phố chìm trong biển lửa tại Mallacoota (Australia)
Đám ch.áy kinh Kh.ủng kh.iến cả thành phố chìm trong biển lửa tại Mallacoota (Australia)
Riêng tại New South Wales, có ít nhất 1.500 căn nhà b.ị th.iêu rụi, cộng thêm 440 căn b.ị hư h.ại n.ặng. 18 ng.ười đã ch.ế.t, hàng chục ng.ười khá.c m.ất t.ích. Nhưng m.ất mát của loài ng.ười xét ra vẫn còn là “nhẹ” so với những gì thiên nhiên phải gá.nh ch.ịu.

Một c.on gấu koala được c.ứu ra kh.ỏi đ.ám ch.áy, đang trong t.ình tr.ạng ng.uy k.ịch
Cá.c chuyên gia sinh thái học tại ĐH Sydney ước tính, trung bình trên mỗi ha đất tại Úc có 17,5 loài th.ú, 20,7 loài chim, 129,5 loài bò sát. Khi nhân lên với quy mô của v.ụ ch.áy, số lượng cá.c loài sinh vật b.ị h.ủy d.iệt lên tới hơn 480 triệu cá thể – gần nửa tỉ. Đặc biệt, trong đó có 8000 c.on gấu koala – loài vật vốn đang nằm trong danh sá.ch bảo tồn của IUCN. Dành cho những ai chưa biết, c.on số này tương đương với gần 1/3 tổng số koala còn sót l.ại ngoài tự nhiên.
Với t.ốc độ h.ủy d.iệt quá nhanh, thá.ng 11/2019 đã có b.áo c.áo tỏ ra lo ng.ại cho rằng gấu koala đang “tuyệt chủng về mặt ch.ức n.ăng” – nghĩa là đang kh.ô.ng còn khả năng h.ồi ph.ục. Cá.c chuyên gia chưa có k.ết l.uận gì về nh.ận định này, nhưng cũng kh.ô.ng thể phủ nh.ận sự thật rằng koala cùng vô số cá.c loài đ.ộng thực vật bản địa của Úc đang gặp đe d.ọa ngh.iêm trọng.
th.ảm h.ọa chưa thấy lối th.oát
ch.áy rừng khi nào mới ch.ấm d.ứt – đây cũng là một câu hỏi thực sự kh.ó trả lời. Sự thật là nước Úc hiện mới chỉ trải qua thá.ng hè đ.ầu tiên trong năm (do nằm ở n.am bá.n cầu), trong khi nhiệt độ cao nhất thường r.ơi vào thá.ng 1 và thá.ng 2. Nói cá.ch khá.c, nhiều khả năng v.ụ ch.áy sẽ t.iếp t.ục lan rộng trong năm 2020 ít nhất là 1 – 2 thá.ng n.ữa nếu kh.ô.ng có điều gì đột biến x.ảy r.a.

Trong những thá.ng vừa qua, chính phủ và chính quyền địa phương Úc đã phải làm việc thực sự vất vả để gi.ải qu.yết th.ảm h.ọa lần này. Nhiều t.iểu b.ang đã b.an b.ố t.ình tr.ạng kh.ẩn c.ấp, y.êu c.ầu cư dân tiến hành di tản. Riêng tại New South Wales đã có 2000 lính c.ứu h.ỏa t.úc tr.ực ngày đêm, cùng với sự trợ giúp khẩn thiết từ Hoa Kỳ, Canada và New Zealand.
Theo Kenh14
The post Gần NỬA TỈ sinh vật b.ị th.iêu rụi, 1/3 số gấu koala ch.ế.t ch.áy: Úc đang trải qua trận ch.áy rừng “đại th.ảm h.ọa” thực sự mà chưa nhìn thấy lối th.oát appeared first on nhanh24h.info.